Γιατί το "6-7" του Πρωθυπουργού μετράει όσο η ίδια η απόφαση
Σήμερα ο Έλληνας πρωθυπουργός ανακοίνωσε την απαγόρευση social media για ανηλίκους κάτω των 15 και ξεκίνησε το βίντεο με "six-seven." Αυτές οι δύο πληροφορίες μαζί λένε κάτι πολύ συγκεκριμένο για το πώς λειτουργεί η σύγχρονη πολιτική επικοινωνία και γιατί η γλώσσα από μόνη της σπάνια αρκεί.
Το "6-7" δεν είναι απλά ένα αστειάκι. Είναι μια συνειδητή επικοινωνιακή κίνηση. Πριν πει "σας απαγορεύω κάτι", ο πρωθυπουργός μπήκε μέσα στο frame του κοινού που θίγεται περισσότερο και υιοθέτησε τη γλώσσα τους για να μειώσει την αντίσταση πριν ακόμα ακουστεί η απόφαση. Στην πολιτική επικοινωνία αυτό λέγεται peripheral processing δηλαδή ο ακροατής δεν έχει προλάβει να ενεργοποιήσει κριτική σκέψη και ήδη νιώθει ότι κάποιος μιλά στη γλώσσα του.
Το πρόβλημα είναι ότι αυτό λειτουργεί μόνο σε ένα από τα δύο κοινά που απευθυνόταν σήμερα.
Ο γονιός που ανησυχεί για το παιδί του άκουσε κάτι που επιβεβαίωσε αυτό που ήδη νιώθει. Το frame υπήρχε από πριν και η κυβέρνηση απλώς του έδωσε όνομα και νόμο. Δεν χρειαζόταν καν το "6-7" για να πειστεί.
Ο έφηβος που θίγεται άμεσα είδε κάτι διαφορετικό, είδε κάποιον να χρησιμοποιεί τη γλώσσα του για να πάρει απόφαση πάνω του και εδώ είναι το σημείο που η επικοινωνιολογική θεωρία συναντά την ψυχολογία: όταν αντιλαμβάνεσαι ότι η γλώσσα που χρησιμοποιεί κάποιος δεν είναι έκφραση εγγύτητας αλλά εργαλείο πειθούς, η αντίσταση που δημιουργείται είναι μεγαλύτερη από αυτή που θα υπήρχε αν δεν είχε κάνει τίποτα.
Αυτό το ξέρουμε από έρευνα πάνω στο psychological reactance. Όταν κάποιος νιώθει ότι η ελευθερία του περιορίζεται, η αντίδραση είναι πιο έντονη αν ο περιορισμός έρθει από κάποιον που παρουσιάστηκε ως κοντινός.
Η γλώσσα λοιπόν δεν είναι ουδέτερο εργαλείο, η σχέση που έχεις με αυτόν που την ακούει ορίζει αν η ίδια λέξη ακούγεται ως αναγνώριση ή ως χειραγώγηση.
Αυτό δεν σημαίνει ότι ο Μητσοτάκης έκανε λάθος κίνηση. Το αντίθετο. Σε ένα θέμα που αγγίζει γονείς, παιδιά και δημόσια υγεία ταυτόχρονα, η επιλογή να μιλήσεις πρώτα στη γλώσσα αυτών που θα αντιδράσουν είναι ώριμη επικοινωνιακή σκέψη. Το κόστος υπάρχει, αλλά η εναλλακτική, δηλαδή μια τυπική ανακοίνωση από βήμα, δεν θα έφτανε πουθενά.
Ο Μητσοτάκης σήμερα έκανε κάτι που λίγοι πολιτικοί τολμούν: χρησιμοποίησε τη γλώσσα αυτών που διαφωνούν για να ανακοινώσει μια απόφαση που ξέρει ότι θα τους θυμώσει. Αν αυτό αρκεί δεν το ξέρουμε ακόμα. Αλλά η εναλλακτική ήταν μια ανακοίνωση που δεν θα άκουγε κανείς.
Αλέξανδρος Αγαθαγγελίδης